Dehongli Cyfieithu Diwylliannol

Cyfieithu Thingy2
Un o drafodaethau bord gron ‘Gweithdy: Dehongli ‘Cyfieithu Diwylliannol’ ar draws ein disgyblaethau’.

Ar ddydd Llun yr wythnos hon cynhaliwyd ‘Gweithdy: Dehongli “Cyfieithu Diwylliannol” ar draws ein disgyblaethau’ gan Athrofa Llenyddiaeth, Ieithoedd a Chyfryngau Creadigol, Prifysgol Aberystwyth. Am brynhawn cyfan, aeth ysgolheigion, myfyrwyr a chyfieithwyr o bob maes yn yr Athrofa ati i drafod, dehongli, a dathlu Cyfieithu Diwylliannol drwy gyfrwng papurau academaidd, darlleniadau a sesiynau bord gron. Cawsom yno hefyd gwmni dau o Bartneriaid Creadigol yr Athrofa, Sampurna Chattarji a Siân Melangell Dafydd.

Trefnwyd y digwyddiad gan Y Ganolfan Cyfieithu Diwylliannol, corff o fewn y Brifysgol sy’n cydnabod cyfieithu fel proses gymdeithasol, wleidyddol a diwylliannol o gyfnewid rhwng ieithoedd a rhwng testunau ar draws sawl math ar gelfyddyd a mynegiant. Pwysleisir ganddynt fod astudiaethau llenyddol, hanesyddol, creadigol, cyfryngol o gyfieithu, ynghyd ag astudiaethau diwylliannol o’r maes, yn allweddol i’r dehongliad hwn. Ceir yng ngwaith y Ganolfan ffocws bendant ar astudiaethau cymharol, traws-ddiwylliannol, rhyngddisgyblaethol a dwyieithog/amlieithog. Yn ganolog i’w gweledigaeth hefyd y mae cydnabod yr hyn a elwir ‘ieithoedd lleiafrifol’ neu’n ieithoedd lleiafrifoledig.

Cyfieithu Thingy
Llawer o’r bobl a fynychodd y digwyddiad yn llon eu byd ar ddiwedd y gweithdy.

Roedd y gweithdy ei hun yn un llawn bwrlwm a dyfeisgarwch, ac yn wledd o drafodaethau ac ystyriaethau am gyfieithu. Cawsom drafodaethau am safle cyfieithu yn llenyddiaeth yr Holocost gan Dr Andrea Hammel a Sylvia Degen, ill dwy o’r Adran Ieithoedd Ewropeaidd. Dysgom gan Dr Cathryn Charnell White o Adran y Gymraeg am brosiect newydd a chyffrous i fapio Barddoniaeth Menywod yn Iwerddon, yr Alban a Chymru. Cawsom glywed gan Keeley Celia Laufer, myfyrwraig israddedig o’r Adran Saesneg ac Ysgrifennu Creadigol, am ei phrosiect o gyfieithu’r corff dynol mewn barddoniaeth yn ‘The Tooth as a physical embodiment of identity in Literature’. Aeth Ashley Joy Wakefield, myfyrwraig PhD o’r un adran, â ni ar daith i’r hen fyd Eingl-Sacsonaidd, i fyd y bardd modern, ac i fethodoleg cyfieithu diwylliannol ar draws cyfnodau amseryddol maith, mewn cyflwyniad difyr tu hwnt am ei phrosiect doethuriaethol, ‘Cultural Translation in Contemporary Adaptations of the Anglo-Saxon poem Judith‘. Bûm innau’n traethu hefyd, gan gynrychioli Canolfan Mercator, Adran Astudiaethau Theatr, Ffilm a Theledu. Yn fy mhapur, ‘Cronfa Cyfieithiadau’r Gymraeg: Cyfieithu i’r Gymraeg yn yr Ugeinfed Ganrif’, trafodais Gronfa Cyfieithiadau’r Gymraeg, prosiect y Detholion, Blog Cronfa Cyfieithiadau’r Gymraeg, a hanes cyfieithu yn yr ugeinfed ganrif yng Nghymru a’r Gymraeg.

Cawsom hefyd drafodaethau bord gron difyr tu hwnt, gyda chyfraniadau gan unigolion fel Alexandra Büchler, Cyfarwyddwr Llenyddiaeth ar Draws Ffiniau; Elin Haf Gruffydd Jones, Cyfarwyddwr Iaith a Diwylliant Cymraeg & Athro yn y Cyfryngau a’r Diwydiannau Creadigol ym Mhrifysgol Aberystwyth; Rowan Zhao, myfyrwraig ôl-raddedig o Adran y Gymraeg sydd wrthi ar hyn o bryd yn cyfieithu’r Mabinogi i’r Tsieineeg; ac Emily Trahair, Golygydd Cylchgrawn Planet, i enwi ond ychydig ohonynt.

Sampurna a Sian
Sampurna Chattarji a Siân Melangell Dafydd yn darllen eu cerdd aml-ieithog.

Uchafbwynt y digwyddiad oedd cael clywed gan ddau Bartner Creadigol yr Athrofa, Sampurna a Siân. Trafododd y ddwy eu hystyriaethau am gyfieithu’n unigol yn gyntaf – soniodd Sampurna am ei phrofiadau o gyfieithu gwaith Sukumar Rai i’r Saesneg o’r Fengali, a soniodd Siân am sut yr aeth hi a Tony Bianchi ati i gyfieithu rhannau o’i nofel arobryn hi, Y Trydydd Peth, i’r Saesneg.  Yna, aethant ati i drafod eu prosiect presennol o gyfieithu gwaith Rabindranath Tagore ar y cyd o’r Fengali i’r Gymraeg, gan ddefnyddio’r Saesneg fel iaith bontio rhwng yr iaith wreiddiol a’r iaith newydd.

Yna, yn goron ar y cyfan, cawsom ddarlleniad ar y cyd gan Sampurna a Siân o gerdd Gymraeg a gyfieithwyd gan Sampurna i’r Saesneg. Darllenwyd y cerddi linell am linell, gyda Sampurna’n darllen llinell o’i chyfieithiad, ac yna Siân yn adleisio’r llinell honno â’r llinell Gymraeg wreiddiol. Am beth gwirioneddol wefreiddiol ydoedd – y fath ryfeddod o blethiad ieithyddol, ac o gyfathrebiad lenyddol, ac o amlddiwyllianedd fyw. Roedd yn fraint cael bod yno i’w glywed.

Neges bennaf y digwyddiad oedd fod llawer, llawer mwy i’w drafod yn y maes bywiog, aml-haenog hwn. Mae’n hanfodol ein bod yn gwerthfawrogi ac yn dathlu ein cyfieithiadau diwylliannol. Mae’n bwysig fod gwaith y Ganolfan Cyfieithu Diwylliannol yn parhau, a’n bod oll dal ati i gyfieithu ein diwylliannau ac i siarad â’n gilydd a chyd-rannu hynodrwydd ein ieithoedd a’n byd.

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s