Gair am Air 2018

GaA Rhaglen 4
Rhaglen y Dydd

Dewch bawb i’n plith ar 18 Mai 2018!

Bob mis Mai bydd cynadleddau, ac ar 18 Mai 2018 cynhelir un arbennig iawn yn Nghanolfan Uwchefrydiau Cymreig ac Astudiaethau Celtaidd Prifysgol Cymru, sef cynhadledd Gair am Air, a gyllidir gan Ganolfan Hyfforddiant Ddoethurol yr AHRC.

Amcan Gair am Air yw i annog ymchwilwyr ym myd eang y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd i ystyried sut yr ânt ati i gyflwyno’u gwaith, gan roi’r cyfle iddynt arbrofi ac ehangu ar eu defnydd o’r amrywiol ddulliau cyflwyno sydd ar gael i’r ymchwilydd modern.

Bydd rhai o’r cyflwynwyr yn darllen o destun parod, ac eraill yn traethu o’r frest. Darperir taflenni papur i gyd-fynd â’u cyflwyniadau gan rai, tra chyflwynir gwybodaeth ar sleidiau systemau fel Prezi neu Pwerbwynt gan eraill. Bydd rhai’n cyflwyno drwy gyflwyniad rhyngweithiol ar-lein, ac eraill yn dangos eu gwaith ymchwil drwy berfformiadau cerddorol.

Gyda’r fath amrywiaeth arddull bydd amrywiaeth eang ac iachus yn nhestunau cyflwyniadau’r gynhadledd hefyd.

Yn sesiwn y bore, trafodir ‘Newid Cystrawen mewn Manaweg a Chymraeg’ gan Christopher Lewin (Prifysgol Caeredin); â Catrin Bethan Williams (Coleg y Brenin, Llundain) a ni i ddyfnder y polisi arloesol, ‘Cymraeg 2050: Miliwn o Siaradwyr’; a rhydd Angharad Owen (Prosiect Mapio Cymru) gip ddifyr inni ar sut y mapir enwau lleoedd yn Gymraeg ar-lein yn ‘Mapio Cymru: Yn gyntaf, Cymru… yna, y byd!’

Ar ôl cinio, bydd Bethany Celyn (Prifysgol Bangor) yn gofyn inni ‘Ail Ystyried Prydeindod: Gwenno Saunders a’r Gân Gernyweg’; ac Elan Grug Muse (Prifysgol Abertawe) yn camu i fyd theori gyda ‘Barddoniaeth, Ysgolheictod a Chadeiriau’; cyn i’r cerddor talentog Ceri Owen-Jones (Deuair, Twmpath Aberystwyth) gloi’r sesiwn gydag esboniad swynol ac ysgolheigaidd o hanes ‘Cerddoriaeth Moddol Cymreig’.

Yn sesiwn y prynhawn, darperir hyfforddiant arbenigol ym meysydd cyflwyno ymchwil yn weledol ac ar lafar i fynychwyr y gynhadledd gan Dr. Martin Crampin (CAWCS), ‘Gair a Delwedd: Darlithiau Gweledol’, a Dr. Roger Owen (Prifysgol Aberystwyth), ‘Dramatwrgiaeth Darlithio’. Yna cynhelir sesiwn bord gron i drafod yr hyn a welwyd ac a ddysgwyd yn ystod y dydd ym myd cyflwyno gwybodaeth academaidd.

Mae’r gynhadledd yn rhad ac am ddim i’w mynychu ac yn agored i bawb. Darperir cyfieithu ar y pryd drwy gydol y gynhadledd.

Fe’ch gwahoddwn oll i ddod i ymuno â ni yn Ystafell Seminar CAWCS ar 18 Mai 2018 – gadewch i ni wybod ar gairamair2018@gmail.com am eich bwriad i ddod er mwyn inni drefnu bod digon o fwyd ar gael i bawb yn y bwffe amser cinio!

Dewch i wrando, dewch i rannu, dewch i gynnig – Gair am Air!

Advertisements

Her Gyfieithu 2017

Nazim_Hikmet_(cropped)
Nâzım Hikmet. (Hawlfraint gan Bundesarchiv, Bild 183-14809-0004 / Sturm, Horst / CC-BY-SA)

Ydych chi’n hoff o ddarllen llenyddiaeth ddyfeisgar o bedwar ban byd? Ydych chi’n mwynhau’r sialens o gyfieithu barddoniaeth i’r Gymraeg, ac yn awchu am y cyfle i weithio ar y cyd â llenorion o ddiwylliannau eraill? Ydych chi’n chwilio am brosiect newydd a difyr ar gyfer mis Mai? Wel, os hynny, yna Her Gyfieithu Cyfnewidfa Lên Cymru 2017 yw’r gystadleuaeth i chi!

Cynhaliwyd yr Her gan y Gyfnewidfa, mewn partneriaeth ag amrywiol gyrff eraill, yn flynyddol ers 2009. Eleni, am yr ail flwyddyn yn olynol, trefnir y gystadleuaeth ar y cyd â Wales PEN Cymru.  Glenys M Roberts oedd y buddugwr y llynedd, gydag ‘Y gwiningen a’r het silc’, ei chyfieithiad o’r gerdd Sbaeneg ‘El conejo y la chistera’, gan y bardd o Fecsico, Pedro Serrano. Tybed pwy fydd enillydd yr Her eleni? Ai chi, yn wir, fydd olynydd arobryn Glenys?

Lansiwyd yr Her ddiweddaraf yn y gynhadledd Pontydd Cyfieithu yn y Llyfrgell Genedlaethol ym mis Ionawr 2017. Yn dilyn blynyddoedd o wahodd ymgeiswyr i gyfieithu barddoniaeth o’r Saesneg, y Ffrangeg, a’r Sbaeneg, cerdd o’r Dwrceg, ‘Yaşamaya Dair’, gan Nâzım Hikmet (1902–1963) – sef un o feirdd amlycaf Twrci yn yr ugeinfed ganrif, un a garcharwyd am ei ddaliadau gwleidyddol – yw’r testun gosod eleni.

Gweithdy
Enghraifft o weithdy cyfieithu drwy iaith bont. Gweithdy Cyfieithu Cymru-India, a gynhaliwyd gan Llenyddiaeth ar draws Ffiniau yn swyddfa Mercator, Prifysgol Aberystwyth, 2014.

Dewiswyd cerdd o’r Dwrceg gan y Gyfnewidfa am sawl rheswm. Yn gyntaf, rhydd y cyfle i gyfieithwyr brwdfrydig Cymru i gamu y tu hwnt i’r ieithoedd hynny a drafodir yn system addysg ein gwlad. Dyma siawns, felly, i ehangu ar beuoedd yr iaith.

Yn ail, darpara’r gystadleuaeth gyfle gwych i arbenigwyr y Gymraeg i gael cydweithio ag arbenigwyr ym maes barddoniaeth y Dwrceg, gan gyfieithu’r gerdd fel cywaith drwy gyfrwng iaith bont. Mae’r gystadleuaeth ei hun felly yn arbrawf cyffrous sy’n dilyn patrwm cyfieithu tebyg i’r hyn a welir yng ngweithdai Llenyddiaeth ar draws Ffiniau.

Ac yn drydydd, cynhelir gyda’r dewis hwn ffocws draddodiadol y gystadleuaeth ar oblygiadau gwleidyddol cyfieithu, gan droi golygon cyfieithwyr a darllenwyr y Gymraeg at wlad sydd yng nghanol cyfnod cythryblus o newidiadau cyfansoddiadol enfawr ar hyn o bryd. Adeiladir pontydd gan yr Her, rhwng iaith ac iaith, rhwng bardd a bardd, a rhwng gwlad a gwlad – tasg hanfodol yn y oes sydd ohoni.

pontio
Poster Cynhadledd Pontydd Cyfieithu

Gwahoddir ceisiadau gan unigolion neu gan barau sy’n cyfieithu ar y cyd drwy gyfrwng iaith bont. Darperir copi o’r gerdd Dwrceg wreiddiol ar wefan Wales PEN Cymru, ynghyd â chyfieithiadau ohoni i’r Saesneg, Ffrangeg, Eidaleg, Catalaneg, a dau gyfieithiad gwahanol ohoni i’r Sbaeneg. Ceir yno hefyd fideo o’r bardd ei hun yn darllen y gerdd wreiddiol, a llawer o fanylion eraill am y gystadleuaeth. Mae gwybodaeth atodol i’w ganfod yn erthygl Elin Haf Gruffydd Jones ar y pwnc ar wefan O’r Pedwar Gwynt. Beirniad y gystadleuaeth fydd Caroline Stockford, cyfieithydd creadigol sy’n medru’r Dwrceg a’r Gymraeg. Y dyddiad cau ar gyfer cyflwyno’r cyfieithiadau yw’r 31ain o Fai eleni.

Beth amdani felly? Dewch oll: dewch i ateb yr Her, dewch i gyfieithu!

(O.N. Wedi’r misoedd mudan, mor braf yw cael y cyfle i flogio unwaith eto! Daw mwy yn fuan!)

Pontydd Cyfieithu

pontioWel, mae hi’n flwyddyn newydd, ac yn hen bryd i’r blog bach annwyl ‘ma ddeffro o’i drwmgwsg. Mae rhaglen amrywiol a difyr o flogiadau am gyfieithiadau o bob math yn eich disgwyl dros y misoedd sydd i ddod eleni.

Pa fodd gwell o gychwyn ar flwyddyn lawn cyfieithiadau na chyda hysbyseb am ddathliad o drosiadau dethol i’ch diddanu?

Ddydd Iau nesaf, y 19eg o Ionawr, yn Ystafell y Cyngor yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, cynhelir cynhadledd undydd ar gyfieithu: “Pontydd Cyfieithu i’r Dyniaethau ac mewn Llenyddiaeth”. Trefnir y gynhadledd ar y cyd gan Ganolfan Ymchwil Cyfieithu Diwylliannol Prifysgol Aberystwyth a Chanolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru, dan nawdd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.

Yno, bydd rhai o gyfieithwyr ac ysgolheigion praffaf Cymru, gan gynnwys Ned Thomas, Simon Brooks, Elin Haf Gruffydd Jones, Marion Loffler, Sian Northey, Eurig Sailsbury, a llawer mwy, yn dod ynghyd i drafod technegau cyfieithu, damcaniaethau cyfieithu, gwleidyddiaeth cyfieithu, a chatalogio cyfieithiadau (pan fyddaf innau ac Elena Parina yn cael y cyfle i drafod ein gwaith yn y maes hwnnw).

Defnyddir y digwyddiad hefyd i lansio’r rhifyn diweddaraf o Llên Cymru, sef rhifyn arbennig ar gyfieithu diwylliannol sy’n cynnwys erthyglau cyffrous ar ystod eang o bynciau yn y maes. Yn ogystal, cyhoeddir ‘Her Cyfieithu 2017’ ar y diwrnod, gan roi’r cyfle unwaith eto i gyfieithwyr brwd y wlad i fwrw ati i drosi llenyddiaeth newydd i’r Gymraeg.

Mae’n addo bod yn ddiwrnod i’r brenin, heb os! Dewch os y medrwch, ac os na allwch ymuno â ni, na phoenwch, gan y bydd adroddiad llawn o weithgareddau’r diwrnod yn ymddangos ar y blog yma ymhen pythefnos.

Mae hi’n flwyddyn newydd: boed iddi fod yn flwyddyn well, a boed i’n cariad at gyfieithiadau ein cymell! 🙂

Y Gwyll, Parch, a’r New Welsh Review

teithior-byd
Teithio’r byd, ei led a’i hyd…

Wel, gyfeillion, bu’n gyfnod prysur iawn dros y misoedd diwethaf, gyda theithiau i gynadleddau yn yr Unol Daleithiau, sgyrsiau mewn gwyliau llenyddol, prysurdeb beunyddiol tiwtora Cymraeg i Oedolion, a gwaith ymchwil y ddoethuriaeth yn llenwi f’amserlen i’r brig. Ar fy anturiaethau yn y Byd Newydd darganfum nifer o bynciau i ysbrydoli blogiau’r dyfodol, a’r rheiny fydd testunau’r blogiadau fydd i ddod bob yn ail ddydd Iau yn ystod yr wythnosau nesaf.

Ond fel tamaid i aros pryd, dyma linciau ichi ataf i fy hun mewn cyfieithiad, megis.

Bum yn ysgrifennu adolygiadau i New Welsh Review yn ddiweddar. Mae dau ohonynt, adolygiad o ail gyfres o Parch gan Fflur Dafydd, ac adolygiad o ddwy stori gyntaf cyfres tri o Y Gwyll, i’w gweld yn y rhifyn ar-lein diweddaraf.

Cyhoeddwyd adolygiad arall o’m eiddo ar flog New Welsh Review yn gynharach yr wythnos hon, ac y mae’n agored i bawb i’w ddarllen heb danysgrifiad. Adolygiad ydyw o stori ddiweddaraf Y Gwyll – stori sydd, ei hun, yn fath ar gyfieithiad, ac adolygiad sydd, yn ei ffordd ei hun, yn gyfieithiad Saesneg o arlwy arferol Bob dydd Iau bydd #cyfieithiadau! Gobeithio’n wir y cewch chi flas ar ei ddarllen:

Y Gwyll/Hinterland, Story 3 (Episode 5 – 6), Series 3

Cofion gorau atoch bawb, ac mi wela i chi ymhen pythefnos am fwy o gyfieithiadau!

Gyda’n gilydd, yn gryfach.

pawb-yn-gyfartal
Ned Thomas yn siarad yn y digwyddiad ‘Pawb yn Gyfartal’.

Ni fwriedais i’r blog yma gymryd y fath hoe hafaidd ag y gwnaeth dros y misoedd diwethaf, ond, bu’r haf hwn yn un rhyfedd dros ben. Yn y pendilio dyddiol ar ddiwedd Mehefin a thrwy fis Gorffennaf rhwng gorchestion Cymru ar y cae chwarae yn Ewro 2016 a thryblith y Refferendwm a gwaddol boenus ei ganlyniad, profodd blogio’n anodd, a’r ysfa i encilio’n drech na’r dyhead i gyhoeddi.

Ar y cae, gwelsom Gymru hyderus, ryngwladol, a chynhwysol; ar y newyddion, gwelsom Gymru – gwelsom Brydain – ansicr, anghyfeillgar, a chaeedig. Gwelsom rhyw ddeuoliaeth swreal, y gwynfyd a’r adfyd yn un. Wrth i drylwyredd y diffyg cynllun ar gyfer dyfodol economaidd, gwleidyddol a diwylliannol Prydain amlygu ei hun yn yr wythnosau wedi’r bleidlais, wrth i’r ofnau am gyllid a buddiannau Cymru a’r Gymraeg yn y sefyllfa newydd honno ddyfnhau, ac wrth i’r culni hiliol a gododd yn sgil y Refferendwm effeithio’n uniongyrchol ar rai o’m cyfeillion anwylaf, daeth aruthredd anghyraeddadwy’r sefyllfa i’m meddiannu.

Felly trois, yn dawel, at wneud y pethau bychain.

cymraeg
Y tiwtoriaid yn trefnu. 🙂

Yn gyntaf, cyd-fynychais. Ar ddechrau Gorffennaf, ymgasglodd rhai cannoedd o drigolion Aberystwyth, a minnau yn eu plith, o flaen ein bandstand newydd. Cyd-ganom â Chôr Gobaith Aberystwyth, cawsom rosod yn rhoddion gan arddwyr y fro, a chlywsom areithiau o frawdoliaeth a charedigrwydd gan rai o drigolion y dref – o Gymru, o’r Undeb Ewropeaidd, ac o weddill y byd. Yn goron ar y cyfan, plethom freichiau yng nghysgod baneri’r gwledydd sy’n sirioli’r Prom i greu cadwyn gref o gydsafiad rhyngwladol a rhyngbersonol.

Yn ail, cyd-drefnais. Ganol y mis, daethom, diwtoriaid Cymraeg i Oedolion, Canolfan Iaith y Canolbarth, ynghyd i baratoi ar gyfer ein Cwrs Haf blynyddol, a gynhalir bob mis Awst ym Mhrifysgol Aberystwyth. Trafodom ddulliau dysgu, a gweithgareddau allgyrsiol; cynlluniom deithiau ac ymweliadau i gyd-fynd â’r cwrs; a chyfranogom oll, bawb yn unol â’u doniau arbennig, i sicrhau llwyddiant y fenter o groesawi dros gant ac ugain o fyfyrwyr eiddgar o bedwar ban byd i’n bro i astudio’r Gymraeg eleni eto.

twmpath
Twmpathwyr!

Yn drydydd, cyd-ddawnsiais. Ar benwythnos olaf Gorffennaf, daeth cyfeillion o bob cwr o Gymru, Ewrop, a’r byd, i ymuno â ni yn nhwmpath misol ein band, Twmpath Aberystwyth. A minnau’n galw’r stepiau fel arfer, â’r band yn bersain wrth fy nghefn, chwyrliom drwy’r Jac Do a’r Saith Lwcus, y Ddawns Briodas a’r Ffansi Ffermwr, a llawer mwy. Rhwng y dawnsfeydd, chwaraeom alawon gwerin, rhannom straeon hoff, a gwleddom ar frechdanau a chacennau a baratowyd gennym, fel cymuned, i lenwi’n boliau llon, cyn llamu eto’n ôl i’r llwyfan dawns drachefn.

Mewn byd o dryblith, un sy’n bygwth i wahanu pobl a gwledydd ar sail eu cenedligrwydd, eu crefydd, eu cyfleoedd a’u cyfoeth, bu’r tri gweithgaredd uchod yn hwb hanfodol i’r galon. Daethant, yn nyddiau rhyfedd haf 2016, yn adleisiau byw o eiriau praff ein pencampwyr pêl-droed; yn brawf ein bod oll, gyda’n gilydd, yn gryfach.

Dwi i mewn.

I mewn
Y blogiwr gyda’i gyd ymgyrchwyr yn Aberystwyth. Llun gan Aberystwyth Town Centre.

Dwi i mewn.

Mae’r dadleuon economaidd dros aros, yn achos Prydain gyfan ac yn sicr yn achos Cymru, yn rhai amlwg a chadarn.

Atgyfnerthir ein economi gan ymfudo, gan y gallu i fasnachu’n rhydd, gan y cyllid a dderbyniwn yn y sector gyhoeddus, y sectorau addysgol, amaethyddol, a mwy. Atgyfnerthir ein diogelwch a’n gallu i ddygymod â sialensau dyngarol fel cynhesu byd eang, argyfwng y ffoaduriaid, tlodi, a newyn, drwy rannu gwybodaeth, arbenigedd ac adnoddau ymysg gwledydd yr Undeb Ewropeaidd a thu hwnt. Hanfod ein pentref byd-eang yw’r egwyddor o gydweithio ymysg gwledydd.

Mae’r dadleuon diwylliannol dros aros hefyd yn niferus.

Ci bach mawr Bilbao!
Y blogiwr yn cwrdd â Chi Bach Mawr Bilbao!

Dros y blynyddoedd, yn rhinwedd fy swyddi fel ymchwilydd, fel myfyriwr, fel swyddog cyfathrebu ac fel tiwtor Cymraeg, dwi wedi cael y fraint o rannu profiadau, prosiectau a phaneidiau gydag unigolion gwych ac annwyl o bob cwr o’r Undeb Ewropeaidd a thu hwnt. Rhennais fy swyddfa a’m sofa â Basgwyr, Catalwniaid, Tsiechiaid, Iseldirwyr, Pwyliaid, Llydawyr, Almaenwyr, Gwyddelod, Iwcraniaid, Rwmaniaid, ynghyd ag Americanwyr, Rwsiaid,  Tsieineeaid, Colombiaid, Indiaid, a mwy. Trafodasom, dehongliasom, dysgom, chwarddom a chyfieithom fydoedd ein gilydd, a chyfoethogwyd fy mywyd mil gwaith drosodd yn y cyfnewid bywiol hynny. Cymaint anos fyddai hi i drefnu’r cyfleoedd hyn (a chymaint anos ydynt i’w trefnu o’r tu allan i’r Undeb), cymaint prinnach y byddent, heb bwyslais egwyddorol yr Undeb Ewropeaidd ar ryddid yr unigolyn i deithio ac i weithio rhwng gwledydd. Cymaint tlotach fyddwn i’n bersonol, cymaint llai fyddai’n profiadau ni fel cenedl, a chymaint salach fyddai’r blog pythefnosol yma hebddynt.

Mae’r dadleuon dyngarol, gwaraidd, hefyd yn hanfodol, ac yn rhai na thalwyd digon o sylw iddynt yn y wasg dros y misoedd diwethaf.

Paris
Y blogiwr ymysg cyfeillion a chydweithwyr o bob cwr o Ewrop a’r byd mewn cynhadledd ym Mharis.

Heno, dychmygwch pe baech chi’n ddinesydd Ewropeaidd sy’n byw ym Mhrydain ar noswyl y Refferendwm. Pwy fyddech chi? Myfyriwr diwyd, efallai, yn gobeithio dechrau ar yrfa yn eich dewis bwnc yn eich gwlad newydd. Gweithiwr caled, efallai, a fu’n cyfrannu at economi’r wlad am flynyddoedd. Mam neu Dad neu bartner i ddinasyddion Prydeinig, efallai, sy’n gofyn am ddim mwy na’r cyfle i fyw bywyd tawel, heddychlon, a chynhyrchiol gyda’ch teulu yn eich dewis gartref. Ond, chewch chi ddim llais yn y bleidlais yfory a allai newid amodau eich bywyd am byth. Cewch chi ond aros, a disgwyl i weld beth a ddaw. Dychmygwch pa fath ar brofiad fyddai hynny, heno.

Pan af i i bleidleisio, af i yno gyda phob un o’m cydnabod rhyngwladol gyda mi yn fy nghalon.

Dwi i mewn.

Pob lwc i Gymru!

Bosnia-Herzegovina 2014!
Y Blogiwr a Mrs Blogiwr yng ngêm Cymru v Bosnia a Herzegovina yn 2014! 🙂

Heddiw yw’r diwrnod mawr: gêm gyntaf Cymru yn Ewro 2016!

Felly, oddi wrth Bob dydd Iau bydd #cyfieithiadau!, yn un o ieithoedd pob gwlad yn y gystadleuaeth –

Paç fat! Viel Glück! Veel succes! Sretno! Hodně štěstí! Good luck! Bonne chance! Viel Glück noch einmal! Sok szerencsét! Gangi þér vel! Buona fortuna! Ádh mór! Powodzenia! Boa sorte! Ádh mór arís! Noroc! Удачи тебе! Veľa štastia! ¡Buena suerte! Lycka till! Veel Glöck! İyi şanslar! Бажаю успіху! Pob lwc!

Amdani hogiau! 🙂

(O. N. Bydd y drioleg ar gyfieithu ffilmiau yn dychwelyd ymhen pythefnos)